DBYS Rehberi
Depozito Yönetim Sistemi Nedir? Operatörler İçin Kapsamlı Rehber
Evreka DSYS Blog
Depozito Yönetim Sistemi, tek kullanımlık içecek ambalajlarının belirli bir depozito bedeli karşılığında piyasaya sürülmesi ve kullanım sonrasında iade alınarak geri kazanılması esasına dayanan ulusal bir sistemdir. Sistemin kurulması, işletilmesi ve denetlenmesi 7261 sayılı Kanun’la kurulan Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) sorumluluğundadır. Sahada bu sistemi kim işletiyor sorusunun cevabı ise sıkça karıştırılan iki farklı rolde gizli: DBYS ve DSYS Operatörü.
DBYS ile DSYS Operatörü Aynı Şey Değil
Piyasada “DBYS operatörlüğü” ifadesi yaygın kullanılsa da, mevzuatta bu iki kavram ayrı tanımlanıyor:
| Kavram | Ne İşe Yarar |
|---|
| DBYS (Depozito Bilgi Yönetim Sistemi) | Firma, tesis, cihaz kaydı, sevkiyat ve sayım verilerinin tutulduğu merkezi bilgi sistemi |
| DSYS Operatörü | TÜÇA tarafından yetkilendirilen, görevli olduğu il ve ilçelerde iade noktalarını kuran, işleten ve saha operasyonunu yürüten şirket |
Yani DBYS bir yazılım/veri katmanı, DSYS Operatörü ise bu katmanla uyumlu çalışan, sahada fiilen iş yapan taraf. Bir firma “DBYS operatörü olmak” istediğini söylediğinde, aslında kastettiği DSYS Operatörü yetkisi almaktır.
DSYS Operatörünün Sorumlulukları
13 Kasım 2025 tarihli “Depozito Saha Yönetim Sistemi Operatörlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar” ile netleşen çerçeveye göre, yetkilendirilen DSYS Operatörleri görevli oldukları il ve ilçelerde şu işlerden sorumlu:
- İade noktalarının oluşturulması: Depozito İade Makineleri (DİM), MİN noktaları ve kaynağında ayrı toplama yapan HoReCa noktalarının kurulması.
- İşletmelerin sisteme dâhil edilmesi: Satış noktalarının depozito sistemine kayıt ve bilgilendirme süreçlerinin yürütülmesi.
- Lojistik ve saha operasyonları: Toplama, taşıma, sayma merkezine (SDM) sevkiyat ve mutabakat süreçlerinin uçtan uca yönetilmesi.
Sahada Neden Zorlaşıyor?
Bir ilde başlayan operasyon birkaç ay içinde onlarca DİM noktası ve yüzlerce HoReCa müşterisine büyüdüğünde, kâğıt üzerinde net görünen bu üç sorumluluk hızla karmaşıklaşır. Hangi DİM’in ne zaman dolacağı, hangi HoReCa müşterisinin sözleşmesinin ne zaman biteceği, hangi poşetin hangi sayma merkezinde doğrulandığı — bunları Excel ve telefon trafiğiyle takip etmek belirli bir ölçekten sonra sürdürülemez hale gelir.
Bu noktada devreye giren şey, DBYS’nin resmi API modeliyle uyumlu, saha ekibinden ofis yönetimine kadar tüm süreci tek ekranda toplayan bir operasyon platformudur.
Bu yazı dizisinde HoReCa toplama süreçlerinden QR kodlu izlenebilirliğe, DİM/SDM dijitalleşmesinden ERP entegrasyonuna kadar DSYS operatörlüğünün her aşamasını ayrı ayrı ele alacağız.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in DSYS operatörlüğünüze nasıl uyarlanabileceğini birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
Operasyon
HoReCa İşletmelerinde Depozito Toplama Süreci Nasıl Dijitalleştirilir?
Evreka DSYS Blog
HoReCa segmenti — restoran, kafe, otel ve pastaneler — depozito zincirinde kaynağında ayrı toplamanın en yoğun uygulandığı alan. Bir DSYS Operatörü için bu segment aynı zamanda en fazla sözleşme, en sık ziyaret ve en yüksek anlaşmazlık riski taşıyan tarafı temsil ediyor. Süreç kâğıt ve telefonla yönetildiğinde büyüme, kontrolsüzlüğe dönüşüyor.
Manuel Sürecin Kırılma Noktaları
Sahada en sık rastlanan üç sorun şunlar:
- Sözleşme takibi kayboluyor. Onlarca müşteri arasında hangi sözleşmenin ne zaman biteceği, hangi atık tiplerinin anlaşıldığı elle takip edilemez hale geliyor.
- Toplama reaktif kalıyor. Müşteri arayana kadar toplama planlanmıyor; bu da boşa giden ziyaretlere ve gecikmiş taleplere yol açıyor.
- Hakediş tartışmaya açık oluyor. Toplanan malzeme miktarı ile ödenen bedel arasındaki bağ net kanıta dayanmadığında, müşteriyle mutabakat uzuyor.
Dijital Akış Nasıl İşler?
- 1
Müşteri kaydı: HoReCa noktası sisteme kaydedilir; anlaşılan atık tipleri, sözleşme bitiş tarihi ve yetkili bilgisi tek kartta tutulur.
- 2
Talep oluşturma: Talep, DOA mobil uygulamasından gelebilir veya düzenli toplamalar için haftalık tekrar takvimiyle otomatik oluşturulabilir.
- 3
Rota ve görev ataması: Talep, en yakın mesafe ve kapasite parametrelerine göre uygun araca otomatik atanır.
- 4
Kanıtlı toplama: Saha ekibi toplamayı konum ve fotoğraf kaydıyla belgeler; veri anında merkezi sisteme senkronize olur.
- 5
Hakediş hesaplama: Gerçek toplama kayıtlarından, malzeme bazlı (PET, alüminyum, plastik) farklı bedel üzerinden otomatik hesaplama yapılır.
Sonuç: Tartışmadan Kayda Dayalı Mutabakat
Bu akışın getirdiği en somut fark, hakediş görüşmelerinin artık tahmine değil kayda dayanmasıdır. Müşteri “kaç poşet toplandığını” sormaz; sistem zaten konum, fotoğraf ve malzeme kırılımıyla bunu göstermektedir. Sözleşmesine az gün kalan müşterileri önceden görebilmek de yenileme sürecini proaktif hale getirir.
Alt yüklenici veya bayi aracılığıyla HoReCa toplaması yapıyorsanız, aynı mantık araç bazlı hizmet günlüğü ve cari takibiyle onlara da uygulanabilir — bu konuyu ayrı bir yazıda ele alıyoruz.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in HoReCa toplama sürecinizi nasıl hızlandırabileceğini birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
Kanıt & İzlenebilirlik
QR Kodlu Depozito Takibinde Dikkat Edilmesi Gereken 5 Nokta
Evreka DSYS Blog
DBYS’nin öngördüğü izlenebilirlik modelinde her ambalaj poşeti; mühür, QR etiket ve sayma merkezi (SDM) sayımıyla kaynağından hakedişe kadar takip edilebilir olmak zorunda. Bu zincirin herhangi bir halkası koparsa, sayım aşamasında uyuşmazlık ya da mutabakat gecikmesi kaçınılmaz hale gelir. Sahada bu süreci kurarken dikkat edilmesi gereken beş nokta var.
01Etiket ve mühür standardı
QR etiketleri ve güvenlik mühürleri, kullanılan baskı altyapısıyla uyumlu olmalı. Standart dışı bir etiket, sayma merkezinde okuyucu tarafından tanınmayabilir ve poşet manuel işleme düşer — bu da hem zaman kaybı hem de veri bütünlüğü riski demektir.
02Mühürleme sırası ve eşleştirme hatası
Poşet, mühür ve QR etiketin doğru sırayla ve doğru poşete eşleştirilmesi kritik. Saha ekibinin bu adımı fotoğraf kanıtıyla belgelemesi, sonradan “hangi poşet hangi mühürle eşleşti” sorusunun cevapsız kalmasını önler.
03SDM kabul aşamasında doğrulama
Sayma merkezine ulaşan her poşetin mühür ve QR bilgisi, sahada oluşturulan kayıtla eşleşmeli. Bu eşleşme otomatik yapılmıyorsa, kabul aşaması insan hatasına açık kalır.
04Veri senkronizasyon zamanlaması
Saha kaydı ile merkezi sistem arasındaki senkronizasyon geciktiğinde, aynı poşetin durumu farklı ekranlarda farklı görünebilir. Kayıtların anında merkezi sisteme yansıması, çelişkili verinin önüne geçer.
05Zincirin geriye dönük izlenebilirliği
Bir anlaşmazlık çıktığında geriye dönüp “bu poşet ne zaman, nerede, kim tarafından toplandı” sorusuna saniyeler içinde cevap verebilmek gerekir. Bu, ancak nokta kaydından hakedişe kadar tüm adımların tek veri modelinde tutulmasıyla mümkün olur.
Bu beş noktanın hepsi, aslında tek bir ilkeye çıkıyor: poşet bazlı kanıt zinciri, sahadan sayma merkezine kadar hiçbir noktada elle taşınmamalı.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in poşet bazlı kanıt zincirini nasıl kurduğunu birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
DİM & SDM
DİM ve SDM Süreçlerinde Dijitalleşmenin Getirdiği Avantajlar
Evreka DSYS Blog
Depozito İade Makineleri (DİM) sahanın ilk noktası, sayma merkezleri (SDM) ise zincirin doğrulama katmanı. Bu iki süreç birbirinden ayrı yönetildiğinde, aradaki boşluk hem operasyonel verimliliği hem de mutabakat hızını doğrudan etkiliyor.
DİM Tarafında Manuel Takibin Maliyeti
Bir DİM noktasının ne zaman dolacağı önceden bilinmediğinde, saha ekibi iki şekilde hareket eder: gereğinden erken gidip boşa ziyaret yapar, ya da gecikip müşteri şikâyetiyle karşılaşır. Arıza bildirimleri de genellikle sahadan telefonla geldiği için, bakım ekibinin göreve atanması saatler alabilir.
Dijital Yaklaşım Ne Değiştiriyor?
| Alan | Manuel Süreç | Dijital Süreç |
|---|
| Doluluk takibi | Sahadan telefonla bildirim | Canlı doluluk oranı + yapay zeka ile dolum tahmini |
| Arıza yönetimi | Sözlü bildirim, gecikmeli atama | Sistem üzerinden kayıt, anlık ekip ataması, önce/sonra fotoğraf kanıtı |
| SDM kabul | Elle sayım karşılaştırması | Mühür/QR eşleşmesiyle otomatik doğrulama |
| Mutabakat | Tahmine dayalı görüşme | Sayım sonucuna dayalı, tartışmasız kayıt |
Somut Kazanımlar
- Proaktif bakım: Arıza kaydı ve ekip ataması sistem üzerinden yapıldığında, müdahale süresi kısalır.
- Azalan boşa ziyaret: Dolum tahminine göre rota planlandığında, ekip zamanını gerçekten dolu olan noktalara ayırır.
- Hızlı mutabakat: SDM kabul aşamasında sahadaki kayıtla sayım sonucu otomatik eşleştiğinde, mutabakat süreci günler değil dakikalar sürer.
DİM ve SDM’nin ayrı sistemler olarak değil, tek bir veri modelinin iki uç noktası olarak tasarlanması, bu kazanımların sürdürülebilir olmasını sağlıyor.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in DİM ve SDM süreçlerini nasıl tek ekranda birleştirdiğini birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
Entegrasyon
Depozito Yönetim Sisteminde ERP Entegrasyonu: Nelere Dikkat Edilmeli?
Evreka DSYS Blog
Sayma merkezi operasyonları büyüdükçe, saha yazılımı ile muhasebe/ERP sistemi arasındaki entegrasyon kaçınılmaz hale gelir. Stok hareketleri, fatura kesimi ve 3. parti toplayıcı cari hesapları — bunların hepsi tek bir veri kaynağından beslenmediğinde, mutabakat süreci yavaşlar ve hata riski artar.
Entegrasyonsuz Bir Yapının Riskleri
- Çift veri girişi: Saha sisteminde kaydedilen bir hareketin muhasebe sistemine elle tekrar girilmesi, hem zaman kaybettirir hem de tutarsızlık yaratır.
- Gecikmeli fatura kesimi: Toplama verisi ile faturalama arasındaki gecikme, nakit akışını ve müşteri ilişkisini olumsuz etkiler.
- Cari hesap karmaşası: Birden fazla 3. parti toplayıcıyla çalışıldığında, her birinin ayrı cari hesabının doğru şekilde güncel tutulması manuel süreçte zorlaşır.
Entegrasyon Kurarken Kontrol Edilmesi Gerekenler
1. Veri Modeli Uyumu
Saha sisteminin ürettiği veri (poşet, malzeme tipi, miktar, tarih) ile ERP’nin beklediği veri modeli birbiriyle örtüşmeli. Örtüşmüyorsa, aradaki dönüşüm katmanı ek bir hata kaynağı haline gelir.
2. Senkronizasyon Zamanlaması
Veri anlık mı, yoksa periyodik toplu aktarımla mı senkronize ediliyor? Gerçek zamanlı senkronizasyon, stok ve cari hesap görünümünün her zaman güncel kalmasını sağlar.
3. DBYS Uyumluluğu
DSYS operatörlüğü bağlamında, ERP entegrasyonu DBYS’nin resmi veri modeliyle uyumsuz iç sistemler üzerine kurulursa, üretim geçişi yavaşlar ve manuel veri girişi artar. Entegrasyonun hem ERP hem de DBYS API’siyle aynı anda tutarlı çalışması gerekir.
Doğru kurulmuş bir entegrasyon, stok ve çıkış bilgilerini, fatura kesimini ve 3. parti toplayıcı cari hesaplarını tek bir doğrulanmış veri akışı üzerinden yürütür — mutabakat artık ayrı sistemleri karşılaştırma işi değil, aynı kaynağı okuma işi haline gelir.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in sayma merkezi ve ERP süreçlerinizi nasıl birleştirebileceğini birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
Bayi & Saha
Bayi ve Saha Operasyonlarında Depozito Sistemi Entegrasyonu Nasıl Yönetilir?
Evreka DSYS Blog
Bir DSYS Operatörü, çoğu zaman görevli olduğu tüm il ve ilçelerdeki saha operasyonunu kendi filosuyla değil, alt yüklenici veya bayi ağıyla yürütür. Bu durum ölçeklenmeyi hızlandırır, ama doğru yönetilmediğinde şeffaflık kaybına ve hakediş anlaşmazlıklarına da açık kapı bırakır.
Alt Yüklenici Yönetiminde Karşılaşılan Zorluklar
- Yetkilendirme dağınıklığı: Hangi alt yüklenicinin hangi bölgede, hangi araçla çalıştığı merkezi olarak görünmediğinde, sorumluluk sınırları bulanıklaşır.
- Raporlama şeffaflığı eksikliği: Alt yüklenicinin gün içinde ne topladığı, nereye gittiği yalnızca kendi beyanına dayanıyorsa, hakediş hesaplaması tartışmaya açık kalır.
- Cari takip karmaşası: Birden fazla alt yüklenici ile çalışıldığında, her birinin ödenen ve açık bakiyesinin ayrı ayrı takip edilmesi manuel süreçte hataya açık hale gelir.
Şeffaf Bir Model Nasıl Kurulur?
Bu sorunların ortak çözümü, alt yüklenici araçlarını kendi filonuzla aynı ekranda, ama ayrı sahiplik etiketiyle görünür kılmaktır. Pratikte bu şu üç unsura dayanır:
- Araç bazlı hizmet günlüğü: Her aracın hangi noktalarda ne topladığı, gün gün kayıt altına alınır — “kim, nereden, ne kadar topladı” sorusuna her zaman somut bir cevap olur.
- Otomatik hakediş hesaplama: Gerçek toplama kayıtlarından, anlaşılan bedel üzerinden hakediş otomatik hesaplanır; tahmine dayalı pazarlığa yer kalmaz.
- Ayrı cari hesap takibi: Her alt yüklenicinin toplam hakedişi, ödenen tutarı ve açık bakiyesi ayrı ayrı ve güncel şekilde görünür.
Sonuç: Büyüme Karmaşıklık Yaratmasın
Pazar büyüdükçe alt yüklenici ağı da büyür. Bu büyümenin operasyonel karmaşıklığa dönüşmemesi için, alt yüklenici verisinin kendi filo verinizle aynı standartta, aynı sistemde tutulması gerekir. Aksi halde her yeni bayi, yönetilmesi gereken ayrı bir süreç haline gelir.
Bu yaklaşım yalnızca hakediş anlaşmazlıklarını azaltmaz; aynı zamanda hangi bölgede hangi alt yüklenicinin performans gösterdiğini karşılaştırmalı olarak görmenizi de sağlar.
Operasyonunuzu Değerlendirelim
Evreka DSYS’in alt yüklenici ve bayi ağınızı nasıl tek ekranda şeffaflaştırdığını birlikte inceleyelim.
Demo Talep Edin
← Tüm Yazılara Dön
