Plastikler ve diğer çözünmeyen malzemelerin devreye girmesiyle atıklarımızı düzenli depolama sahalarında biriktirmeye başladık. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, yaklaşık 1970’te, atığın artan bertarafıyla eş zamanlı olarak geri dönüşüm süreci kavramı popüler olmaya başladı. Geri dönüşüm, atıktan yararlanmak ve atık yönetimi faaliyetlerinin çevresel etkilerini yavaşlatmak için atık yönetimi sektöründe yerini aldı.
Bugünün dünyasında geri dönüşüm, iklim değişikliğiyle mücadelede bir kurtarıcı olarak görülebilir. Bu mücadelede güçlenmek için geri dönüşüm süreçlerinin optimizasyonu büyük önem taşır ve akıllı atık yönetimi çözümleri bu hedefe ulaşmak için ilk düşünülmesi gereken şeydir. Bunun için genel bir geri dönüşüm sürecinin nasıl işlediğini ve geri dönüştürülecek başlıca atık türlerini anlamamız gerekir.
Geri dönüşüm nedir ve geri dönüşüm süreci nasıl işler?
Geri dönüşüm, kullanılmış malzemelerin yeniden tüketici kullanımına hazır hale getirilmesi sürecidir. Geri dönüşüm süreci üç adımdan oluşur.
1. Toplama ve işleme
Geri dönüşüm malzemeleri toplanma noktalarından, fabrikalardan veya geri dönüşüm kutularından toplanıp geri dönüşüm tesislerine götürülür. Malzemeler geldikten sonra türüne ve kalitesine göre ayrılır; geri dönüştürülemeyenler düzenli depolama sahalarına gönderilir. Sonraki adımlara uygun kalan malzemeler yeniden üretim sürecine devam eder.
2. Yeniden üretim
Ayrılan malzemeler yeni ürün formlarına dönüştürülür. Bu, aynı kullanım için olabileceği gibi geri dönüştürülmüş malzemeler yeni bir kullanım türüne de kavuşabilir.
3. Satış ve yeniden kullanım
Son olarak formlarına kavuştuklarında üreticilere hammadde olarak ya da doğrudan yeni ürün olarak satılır ve son durakları olan tüketiciye ulaşır.
Sürekli artan başlıca geri dönüşüm türleri
Plastikler, tüm atık malzemeler arasında dünyadaki düzenli depolama sahalarına ve okyanuslara en çok katkıda bulunan türdür. Son 70 yılda 8,3 milyar ton plastik üretildi ve bunun yalnızca %9’u geri dönüştürüldü. Bu, çevreye verilen açık ara en büyük zarardır. Bu plastikler çevreye zehirli maddeler salar ve çok sayıda yan etkiye yol açar. Plastik geri dönüşümünde süreç 6 farklı adımdan ve ilgilenilmesi gereken 7 farklı plastik sınıfından oluşur. Adımlar şunlardır:
- toplama;
- kategorilere ayırma;
- yıkama;
- parçalama;
- sınıflandırma;
- kompaund hazırlama.
Öte yandan e-atık veya elektronik geri dönüşümü, son on yıllarda hızla artan bir başka yeni geri dönüşüm türüdür. Elektronik malzemelerin kullanım ömrü daha kısa olduğundan e-atık üretimi diğer türlere göre dikkat çekici ölçüde yüksektir. E-atık, malzemelerin içeriği nedeniyle özel bakım gerektirir. E-atık malzemeleri plastik, metal ve cama dönüştürülebilir ve bazı parçalar aynı biçimde yeniden kullanılabilir. E-atık geri dönüşüm sürecinin adımları 6 maddede sıralanabilir:
- toplama;
- kategorilere ayırma ve parçalama;
- toz çekme;
- manyetik ayrıştırma;
- su ile ayrıştırma;
- saflaştırma.
Akıllı çözümlerle geri dönüşüm süreçleri nasıl daha verimli hale getirilir?
Sürecin başından itibaren atık yönetimi yazılımları ve donanımları her adımda çeşitli kombinasyonlarla kullanılabilir. Algoritmayla oluşturulan rota optimizasyonu, en uygun rotayı hesaplayarak ve varlık güvenliğini sağlayarak ilk toplama ve son dağıtım için harcanan zamanı ve kaynağı azaltabilir. Çalışan performans takibinde mobil uygulamalarla canlı konumlar, çalışma durumu ve verimlilik tek merkezden izlenebilir. Bu çözüm çalışan verimliliğini artırır ve çalışan güvenliğini de takip eder.
Süreç optimizasyonunda ise RFID sistemleri ve sensörler, daha iyi bir veri tabanı ve daha doğru canlı performans takibi için kategorilere ayırmada veya ürünlerin satışında kullanılabilir. Bazı çözümler ayrıca mevcut koşulları, performansı ve verimliliği tek merkezden izlemek için genel tesis yönetiminde kullanılabilir.
Evreka olarak geri dönüşüm merkezi yönetimini geri dönüşüm süreçlerinde desteklemek ve optimize etmek için akıllı donanım ve yazılım çözümleri sunuyoruz. Daha yeşil bir gelecek için hemen demo ayırtın. Avrupa Komisyonu atık politikası sayfasına da bakın.
