Covid-19 pandemisi, sağlığımızın tehdit altında olduğu zor günlerden geçmemize neden oluyor. Karantina, sert önlemler, rekor vaka sayıları ve yeni varyantlar hayatımızı sürdürmeyi zorlaştırıyor. Öte yandan pandeminin ana nedenlerinden biri, tüketim çılgınlığı ve sürekli yeni kaynak ihtiyacı yüzünden hayvanların doğal yaşam alanlarına girilmesi. Üstelik tüketim alışkanlıklarının yol açtığı pandemi, yönetilmesi çok zor başka bir büyük yük yarattı: on binlerce ton ek tıbbi atık.
Pandemi öncesi hayata dönmeyeceğimiz, bir “yeni normal” yaşayacağımız açık. “Yeni normal”in her alanında sınırlı kaynakları gözeterek sürdürülebilir davranmamız gerektiği gibi tıbbi atık yönetiminde de bu yaklaşıma ihtiyacımız var. Tıbbi atık yönetiminin geçmişine ve pandemi sonrasında nasıl olması gerektiğine bakalım.
Tıbbi atık nedir?
Tıbbi atık, başta hastaneler, klinikler ve kan merkezleri olmak üzere sağlık tesislerinde oluşur ve kimyasaldan radyoaktife kadar çeşitli türleri içerir. Pandemi sürecinde düzenlemeye tabi tıbbi atık çılgın bir hızla artıyor ve yönetimi için yeni uygulamalar gerektiriyor. Düzenlemeye tabi tıbbi atık örnekleri, enfeksiyon yayma potansiyeli olan ve kan, vücut sıvıları ya da diğer enfekte olma ihtimali bulunan malzemelerle kirlenmiş olanlardır. Pandemide kişisel koruyucu ekipman (KKE) artışı, düzenlemeye tabi tıbbi atık artışı gibi kaçınılmaz oldu.
Pandemide KKE’nin yaygın kullanımı
KKE; yaralanmayı veya enfeksiyon yayılımını önlemek için tasarlanmış koruyucu giysi, eldiven, maske ve diğer ekipmanı ifade eder. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) raporlarına göre Mart 2020 ile Kasım 2021 arasında acil müdahale için yaklaşık 87.000 ton KKE tedarik edildi. Başka bir araştırma, dünya genelinde her ay 130 milyondan fazla maske kullanıldığını gösteriyor. Test kitleri ve aşılar da eklenince yüz binlerce ton yeni tıbbi atık oluştuğunu hesaplamak zor değil. KKE herkes için, özellikle sağlık çalışanları için şart; ama bu kadar büyük miktardaki tıbbi atık nereye gidiyor?
DSÖ’ye göre sağlık tesislerinin yüzde 30’unda (en az gelişmiş ülkelerde yüzde 60) normal düzeydeki tıbbi atığı bile işleyecek ya da ayrıştıracak ekipman yok; Covid-19 kaynaklı atık bir yana. Bu kaynak eksikliği, başta sağlık çalışanları ve kötü yönetilen çöplüklerin yakınında yaşayan topluluklar olmak üzere birçok insanın sağlığını riske atıyor. Bu atıklar yakıldığında salınan toksik gazların yanı sıra okyanusları tehdit eden ek plastik atık yükü de göz önünde bulundurulmalı.
Bu nedenle zaten zayıf olan tıbbi atık yönetiminin, özellikle az gelişmiş ülkelerde pandeminin yüküyle yönetilemez hale geldiğini söylemek mümkün. Doğru tıbbi atık yönetiminin, Covid-19 ile hızlanan yeşil ekonomide ve sürdürülebilir kalkınmada yeri olmalı.
Tıbbi atık nasıl doğru şekilde bertaraf edilir?
Belirttiğimiz gibi tıbbi atık yönetimi büyük ölçüde zayıf ve yetersiz. Tıbbi atık, uygun toplama, ayrıştırma, depolama ve taşıma olmadan riskli biçimde çöplüklere gönderiliyor ve orada çoğunlukla yakılıyor. Pandemiyle artan KKE kullanımı tek kullanımlık plastikleri ve karbon emisyonlarını da artırıyor. Yani tıbbi atık yönetiminin her adımı en acil şekilde yeniden tasarlanmalı. DSÖ’nün önerileri:
- Atığı kaynağında azaltmak
- Tıbbi cihazları plastikle değil, çevre dostu şekilde paketleyip taşımak
- Yakmaya dayanmayan atık işleme teknolojilerini kullanmak
- Başta KKE olmak üzere tüm tıbbi malzemeler için geri dönüştürülebilir ve biyolojik olarak parçalanabilir malzemeleri seçmek
Kısacası sağlık atığı akışına iklim etkisi gözünden yeni bakarak ve eksiklikleri sürdürülebilir yöntemlerle kapatarak yeni bir tıbbi atık yönetimi sektörü kurmak gerekiyor. Bunun için sürdürülebilirlik misyonuyla en son teknolojiyi kullanan kuruluşlara ihtiyaç var. Avrupa’daki atık kuralları için Avrupa Komisyonu’nun atık ve geri dönüşüm sayfasına göz atabilirsiniz.
Sürdürülebilir tıbbi atık yönetimi için Evreka’yı seçin
Evreka, 25’ten fazla ülkede en kapsamlı ve son teknoloji atık yönetimi çözümleriyle çevresel açıdan sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunuyor. Evreka’nın tıbbi atık yönetimi yazılımıyla yetkililer, sağlık atığı akışının her ayrıntısını toplamadan geri dönüşüme kadar kolayca ve gerçek zamanlı verilere dayanarak planlayabilir.
Operasyon yönetimi
Evreka’nın Varlık Yönetimi, Filo Yönetimi, Finans Yönetimi ve Vatandaş Yönetimi gibi pek çok yazılım modülü sayesinde tıbbi atık yönetiminin her adımı kolaylaşır. Operasyon Yönetimi ise Evreka’nın sunduğu birçok modülün verisini tek ekranda göstererek yöneticilerin iş yükünü azaltır. Böylece yöneticiler:
- İhtiyaç duyulan tüm verileri panoda görüntüler ve gerekli değişiklikleri hemen planlar.
- Raporlama özelliğiyle faydalı stratejiler için doğru verileri kolayca işler.
- Mobil uygulamayla müşterilerden, çalışanlardan, filolardan ve varlıklardan gelen tüm geri bildirimleri tek ekranda görür.
Materyal Geri Kazanım Tesisi (MRF) yönetimi
Tıbbi atık geri dönüşüm sürecini kolaylaştıracak modül: MRF Yönetimi. Bu yazılımla tıbbi atık geri dönüşüm tesisinde doğru izlenen ve takip edilen atıkları kolayca kontrol edebilirsiniz:
- Yöneticiler mobil uygulamayla giriş ve çıkış kontrolünü en üst düzeye çıkarır.
- Farklı malzeme, varlık ve kaynaklara göre özel eylemler planlanır.
- Tıbbi atık geri dönüşüm tesisinin en büyük sorunu olan izlenebilirlik, tüm verilerin gösterilmesiyle çözülür.
En iyi tıbbi atık yönetimi yazılımını arıyorsanız Evreka’nın sürdürülebilir çözümleri hakkında bilgi almak için bugün demo talep edin.
