De soorten medisch afval en hun verwerking blijven in veel landen een uitdaging. Vooral na Covid-19 is veilig en duurzaam afvalbeheer een groot aandachtspunt. Om de verwerking goed uit te leggen bespreken we de verschillende soorten medisch afval, containers, inzamelmethoden en behandelmethoden.
Soorten medisch afval
Er zijn veel soorten medisch afval: infectieus afval, pathologisch afval, scherp afval, chemisch afval, farmaceutisch afval, cytotoxisch afval, radioactief afval en niet-gevaarlijk of algemeen afval.
Soorten containers voor medisch afval
Elk type moet in een eigen type container worden bewaard. Elke instelling die medisch afval produceert, moet voldoen aan alle wet- en regelgeving. Containers hebben bij voorkeur een kleurcode zodat medewerkers het afval veilig kunnen scheiden. Er zijn geen strikte eisen, maar wel gangbare kleuren:
- Rood staat voor biologisch gevaarlijk afval. Spuiten (zonder naalden), vuile handschoenen, katheters en infuusslangen gaan in een rode zak, die later wordt verbrand.
- Geel is voor chemotherapieafval. Verbanden, gaasjes en wattenstaafjes met lichaamsvloeistoffen, bloedzakken en anatomisch afval gaan in gele zakken. Sommige instellingen gebruiken ook linnencontainers.
- Zwart is voor niet-biomedisch afval, zoals kantoorartikelen, groente- en fruitschillen, restjes, verpakkingen (ook van medicijnen), wegwerpmutsen, -maskers en -overschoentjes, bekertjes, kartonnen dozen, veegstof en keukenafval.
- Blauw is voor farmaceutisch afval dat niet onder RCRA valt, zoals antibiotica.
Containers hebben een tijdslimiet: is een container driekwart vol, dan wordt hij vervangen. Naaldcontainers worden nooit hergebruikt.
Soorten inzameling
In ontwikkelde landen mag alleen een erkende vervoerder afval vervoeren. In ontwikkelingslanden zijn er andere mechanismen: ziekenhuispersoneel regelt het transport op en buiten het terrein, of particuliere aannemers verzorgen het transport buiten de instelling terwijl personeel intern vervoert.
Inzamelvoertuigen voor medisch afval mogen geen ander materiaal vervoeren. Het voertuig heeft een gesloten, lekvrije carrosserie die kan worden afgesloten, en voert geschikte beschermende kleding en schoonmaakmiddelen mee. Het is gemarkeerd met het internationale gevarenteken en heeft vaste apparatuur om het gewicht te meten en een automatisch laadplatform. Medisch afval gaat vergezeld van een begeleidend document (soort afval, herkomst, gewicht), vergelijkbaar met de Nederlandse begeleidingsbrief. Het voertuig mag geen perssysteem hebben.
Afvalzakken mogen direct in het voertuig, maar veiliger is het ze in aparte containers te plaatsen (kartonnen dozen of rollende, harde, afsluitbare kunststof of gegalvaniseerde bakken). Zo worden gevulde zakken minder gehanteerd, al zijn de verwerkingskosten hoger. Deze secundaire containers staan dicht bij de afvalbron.
Behandelmethoden
Verbranding
Meestal de eerste keuze, omdat het de snelste en eenvoudigste methode is, maar de uitstoot kan gevaarlijk zijn.
Autoclaveren
Stoomsterilisatie maakt biologisch gevaarlijk afval niet-infectieus. Daarna kan het meestal op een stortplaats worden gestort of onder minder strenge regels worden verbrand. 90% van het materiaal wordt zo ontsmet voordat het naar de stort gaat.
Magnetron
Gevaarlijk medisch afval kan ook met krachtige apparatuur worden gemagnetronnd. Net als bij autoclaveren kan het daarna regulier worden gestort of verbrand. Energiezuiniger en toepasbaar voor 90% van het materiaal.
Chemische desinfectie
Sommige chemische afvalsoorten kunnen worden geneutraliseerd met reactieve stoffen die ze inert maken. Dit werkt voor vloeibaar afval en voor vast afval, mits dat eerst wordt gemalen.
Biologisch
Deze experimentele methode gebruikt enzymen om gevaarlijke, infectieuze organismen te neutraliseren. Ze is nog in ontwikkeling en wordt zelden toegepast.
Verschillende schandalen met giftig afval in of bij woongebieden en groeiend milieubewustzijn dwongen autoriteiten in Europa en Noord-Amerika tot regelgeving voor afvalverwerking. Wetgeving voor medisch afval verschilt per land, maar maakte verwerking duurder en leidde tot meer legale en illegale export van gevaarlijk afval van rijke naar arme landen. Het is belangrijk om de richtlijnen van elke instantie te kennen bij het voorbereiden, overdragen en verwerken van gevaarlijk afval.
Bonus: de WHO biedt een gratis handleiding van 308 pagina’s over veilig beheer van medisch afval, van definitie en classificatie tot minimalisatie, hergebruik, inzameling en opslag. Zie ook het WHO-factsheet over medisch afval.
Met de volledig uitgeruste oplossingen van Evreka, in overeenstemming met internationale regelgeving, volgt u alle parameters van de afvalcyclus. Vraag vandaag nog uw all-in-one demo aan.
